Onthutsende uitspraak: PTSS BIJ AGENTEN ZELDEN BEROEPSZIEKTE

Publicatiedatum: 29-12-2011

Een politieambtenaar met PTSS (posttraumatische stress-stoornis) moet tijdens zijn werk bijzonder extreme (gewelds)incidenten hebben meegemaakt om zijn aandoening als een beroepsziekte erkend te krijgen.

Dat heeft de Centrale Raad van Beroep op 24 november 2011 bepaald in een door de NPB aangespannen rechtszaak. De Raad legt de lat daarbij zo hoog dat bijna niemand nog aanspraak zal kunnen maken op de speciale rechten van een politieambtenaar met een beroepsziekte, zoals die in het Besluit algemene rechtspositie politie (kortweg Barp) zijn vastgelegd. De NPB heeft verbijsterd gereageerd op de uitspraak.

De zaak betreft een collega die na 33 jaar executieve dienst een burn-out kreeg. Hij werd medisch doorgelicht en de artsen stelden vast dat hij leed aan een werkgerelateerde posttraumatische stress-stoornis. Het NPB-lid in kwestie keek daar niet van op; hij herinnerde zich meerdere schokkende ervaringen tijdens zijn loopbaan. Zo was hij bij een arrestatie in de jaren tachtig in zijn schouder gebeten door een psychotische man, waarna hij zich jarenlang zorgen had gemaakt over een mogelijke HIV-besmetting. Na dat soort incidenten had hij altijd gewoon doorgewerkt, maar nu vond zijn lichaam het blijkbaar welletjes geweest.

Beroepsziekte

Na een jaar ziekteverzuim kreeg de collega van de werkgever bericht dat zijn bezoldiging gekort zou worden tot tachtig procent. Dat vond hij merkwaardig, want in zijn ogen leed hij aan een beroepsziekte (= een tijdens of door het verrichten van zijn werk opgelopen aandoening). In dat geval zou de loonkorting van twintig procent na een jaar ziekte achterwege moeten blijven. Desgevraagd kreeg hij van de korpsbeheerder te horen dat zijn PTSS niet als een beroepsziekte werd erkend en dat zijn bezoldiging dus wel degelijk verlaagd zou worden. Samen met de NPB bond de collega juridisch de strijd aan tegen dat besluit, een rechtsgang die eindigde bij de Centrale Raad van Beroep – de hoogste rechter in ambtenarenzaken.

In zijn uitspraak gaf de Raad een geheel eigen interpretatie van de bestaande regelgeving. Hij stelde dat er pas sprake kan zijn van een (psychische) beroepsziekte als zich tijdens het uitoefenen van het beroep aantoonbaar BUITENSPORIGE werkzaamheden of omstandigheden hebben voorgedaan die de aandoening kunnen hebben veroorzaakt. In het geval van een executieve politiefunctie zijn gewelddadige en andere schokkende incidenten niet (gauw) buitensporig te noemen, aldus de Raad, omdat een agent daar tijdens zijn dagelijkse werk regelmatig mee te maken krijgt. De schokkende ervaringen die het NPB-lid aanvoerde als mogelijke oorzaken van zijn PTSS vond de Raad 'onvoldoende om buitensporigheid aan te nemen' en dus werd het hoger beroep van de NPB ongegrond verklaard.

Inherente beroepsrisico's

NPB-jurist Jasper van Overdam kan er nog steeds niet bij met zijn pet. 'De Raad zegt in feite: het is inherent aan het beroep dat je als politieambtenaar met veel narigheid wordt geconfronteerd. Maar krijg je daar last van, dan is er toch geen sprake van een beroepsziekte TENZIJ je wel heel extreme dingen hebt meegemaakt. Hoe gevaarlijker het beroep, hoe minder kans dat PTSS als beroepsziekte wordt erkend dus. En dat terwijl de regelingen op het gebied van dienstongevallen en beroepsziekten juist gebaseerd zijn op de erkenning van inherente beroepsrisico's als PTSS. Bovendien ligt willekeur op de loer, want wie bepaalt wat extreme of buitensporige ervaringen zijn en wat niet? Je bent als politieambtenaar dan volledig aangewezen op het oordeel van je korps. Wat het ene korps extreem vindt, valt voor een ander korps wellicht binnen de norm.'

Van Overdam: 'De uitspraak past in de door de Centrale Raad uitgezette lijn over psychische beroepsziekten. Tot op heden was er echter nog geen oordeel gegeven over PTSS. Het is nu duidelijk dat politieambtenaren maar een hele kleine kans maken hun PTSS erkend te krijgen. Juridisch zijn we aan het einde van ons Latijn gekomen. Aanpassing van de definitie van een beroepsziekte in het Barp lijkt nog de enige weg om de rechten van politieambtenaren met PTSS te verbeteren.'